CHUYÊN MỤC / HẬU MÔN – TRỰC TRÀNG
BỆNH TRĨ
NGUYÊN NHÂN, TRIỆU CHỨNG, CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ VÀ PHÒNG NGỪA
|
TS.BS. VÕ ĐẮC TRUYỀN Bác sĩ Cao cấp | Ngoại khoa – Phẫu thuật hậu môn – trực tràng Khoa Y – Trường Đại học Đông Á, Đà Nẵng |
NỘI DUNG BÀI VIẾT
|
1. Bệnh trĩ là gì? |
2. Nguyên nhân và các yếu tố nguy cơ |
|
3. Triệu chứng của bệnh trĩ |
4. Phân loại và phân độ bệnh trĩ |
|
5. Chẩn đoán bệnh trĩ |
6. Các phương pháp điều trị bệnh trĩ |
|
7. Các biến chứng của bệnh trĩ |
8. Khi nào cần đi khám bác sĩ? |
|
9. Phòng ngừa bệnh trĩ |
10. Một số câu hỏi thường gặp |
|
11. Thông điệp chính |
Tài liệu tham khảo |
1. Bệnh trĩ là gì?
Bệnh trĩ (Hemorrhoidal disease) là một bệnh lý thường gặp ở vùng hậu môn – trực tràng, hình thành khi các đệm hậu môn bị biến đổi về cấu trúc và chức năng, gây ra những triệu chứng như chảy máu, sa búi trĩ, đau, ngứa và khó chịu vùng hậu môn.
Đệm hậu môn là những cấu trúc giải phẫu bình thường nằm dưới niêm mạc ống hậu môn, bao gồm các xoang mạch máu, mô liên kết và các sợi cơ trơn có chức năng nâng đỡ. Các đệm này góp phần duy trì sự đóng kín của ống hậu môn khi nghỉ, hỗ trợ cơ chế kiểm soát đại tiện và giữ kín hậu môn.
Đệm hậu môn được neo giữ bởi hệ thống mô liên kết và các sợi cơ trơn dưới niêm mạc, trong đó có cấu trúc nâng đỡ thường được mô tả là dây chằng Parks. Sự thoái hóa và suy yếu của hệ thống nâng đỡ này làm giảm khả năng cố định đệm hậu môn, tạo điều kiện cho hiện tượng sa trượt xuống dưới, giãn rộng và sung huyết. Sự thay đổi này dẫn đến hình thành bệnh trĩ (Hình 1).
Vì vậy, bệnh trĩ không đơn thuần là bệnh giãn tĩnh mạch hậu môn mà là một bệnh lý liên quan đến sự thay đổi cấu trúc của các đệm hậu môn.
Có 3 đệm hậu môn chính ở các vị trí 3h, 7h và 11h.
.png)
Hình 1. Cấu trúc giải phẫu của các đệm hậu môn và cơ chế bệnh sinh của bệnh trĩ.
2. Nguyên nhân và các yếu tố nguy cơ
Bệnh trĩ hình thành do sự phối hợp của nhiều yếu tố, trong đó có sự suy yếu của hệ thống mô nâng đỡ đệm hậu môn và tình trạng tăng áp lực trong vùng hậu môn – trực tràng. Một số yếu tố thường gặp gồm:
2.1. Táo bón và rặn nhiều khi đại tiện
Đây là những yếu tố có liên quan chặt chẽ đến bệnh trĩ.
Khi táo bón, phân thường khô và cứng, người bệnh phải rặn nhiều để tống phân ra ngoài. Tình trạng này làm tăng áp lực trong ống hậu môn, gây cản trở hồi lưu tĩnh mạch và tạo điều kiện cho các đệm hậu môn bị sung huyết, sa xuống.
2.2. Thói quen ngồi lâu khi đi vệ sinh
Ngồi lâu trên bồn cầu, đặc biệt khi vừa đại tiện vừa sử dụng điện thoại hoặc đọc sách, có thể kéo dài thời gian chịu áp lực tại vùng hậu môn. Thói quen này thường đi kèm với việc rặn kéo dài, làm tăng nguy cơ xuất hiện hoặc làm nặng thêm các triệu chứng trĩ.
2.3. Chế độ ăn ít chất xơ
Chế độ ăn thiếu rau xanh, trái cây và các thực phẩm giàu chất xơ có thể dẫn đến táo bón, phân cứng và khó đại tiện.
Đây là một trong những yếu tố có thể điều chỉnh để giảm nguy cơ mắc bệnh và cải thiện triệu chứng.
2.4. Tiêu chảy kéo dài
Không chỉ táo bón, tình trạng tiêu chảy kéo dài hoặc đi đại tiện nhiều lần cũng có thể làm tăng kích thích và áp lực lên vùng hậu môn, góp phần làm xuất hiện triệu chứng bệnh trĩ.
2.5. Mang thai và sinh con
Trong thai kỳ, tử cung phát triển làm tăng áp lực lên hệ thống tĩnh mạch vùng chậu. Đồng thời, thay đổi nội tiết, táo bón và áp lực khi sinh có thể góp phần làm xuất hiện hoặc làm nặng thêm bệnh trĩ.
2.6. Tuổi tác
Theo tuổi, các mô liên kết và hệ thống nâng đỡ đệm hậu môn có thể suy yếu dần, làm tăng nguy cơ sa đệm hậu môn và xuất hiện bệnh trĩ.
2.7. Thừa cân, béo phì và lao động nặng
Thừa cân, béo phì và một số hoạt động làm tăng áp lực ổ bụng có thể góp phần làm tăng nguy cơ xuất hiện triệu chứng trĩ.
Cần lưu ý rằng bệnh trĩ thường không do một nguyên nhân duy nhất mà hình thành từ sự phối hợp của nhiều yếu tố.
3. Triệu chứng của bệnh trĩ
Triệu chứng bệnh trĩ khác nhau tùy thuộc vào loại trĩ, mức độ bệnh và tình trạng biến chứng.
3.1. Đại tiện ra máu
Đây là một trong những triệu chứng thường gặp nhất của trĩ nội.
Người bệnh có thể nhận thấy:
Chảy máu do trĩ thường không kèm đau nếu chưa có biến chứng. Tuy nhiên, không nên mặc định mọi trường hợp đại tiện ra máu đều do bệnh trĩ.
Ung thư đại trực tràng, polyp đại trực tràng, viêm đại trực tràng, polyp hậu môn và các bệnh lý khác cũng có thể gây chảy máu.
3.2. Sa búi trĩ
Khi các đệm trĩ nội sa xuống dưới, người bệnh có thể cảm nhận khối mô lồi ra ngoài hậu môn khi đại tiện.
Tùy mức độ, búi trĩ có thể tự co lên, cần dùng tay đẩy lên hoặc không thể đẩy trở lại ống hậu môn.
3.3. Đau và khó chịu vùng hậu môn
Trĩ nội không biến chứng thường ít gây đau. Nếu đau nhiều, cần nghĩ đến các tình trạng như trĩ ngoại tắc mạch, trĩ nội sa nghẹt, nứt kẽ hậu môn hoặc áp-xe hậu môn.
3.4. Ngứa và kích ứng quanh hậu môn
Dịch tiết, chất nhầy hoặc phân còn sót lại quanh hậu môn có thể gây kích ứng da, dẫn đến ngứa, ẩm ướt và khó chịu.
3.5. Sưng đau đột ngột do trĩ ngoại tắc mạch
Trĩ ngoại tắc mạch xảy ra khi hình thành cục máu đông trong đám rối tĩnh mạch dưới da quanh hậu môn. Người bệnh thường xuất hiện khối sưng căng, màu tím hoặc xanh tím, đau nhiều và đột ngột ở rìa hậu môn. Đây là tình trạng cần được bác sĩ thăm khám để lựa chọn phương pháp xử trí phù hợp.
4. Phân loại và phân độ bệnh trĩ
4.1. Phân loại theo vị trí giải phẫu
Trĩ nội (Hình 2):
Trĩ nội là tình trạng các đệm mạch máu trĩ nằm ở phía trên đường lược, được phủ bởi niêm mạc trong ống hậu môn bị giãn và phì đại.
Thường không đau ở giai đoạn đầu.
Có thể gây đại tiện ra máu đỏ tươi.
Khi tiến triển nặng lên có thể sa ra ngoài hậu môn.
.png)
|
Hình 2: Hình ảnh trĩ nội độ 3 chụp qua ống soi hậu môn |
Trĩ ngoại (Hình 3):
Trĩ ngoại là tình trạng các đám rối tĩnh mạch nằm dưới da quanh hậu môn, phía dưới đường lược, bị giãn.
Người bệnh có thể sờ thấy khối ở rìa hậu môn.
Có thể gây đau, khó chịu, ngứa.
Khi hình thành huyết khối, khối trĩ thường sưng to và đau đột ngột.
Đường lược là mốc giải phẫu quan trọng giúp phân biệt trĩ nội và trĩ ngoại. Trĩ nội nằm phía trên đường lược, còn trĩ ngoại nằm phía dưới đường lược.
.png)
|
Hình 3: Hình ảnh trĩ ngoại |
Trĩ hỗn hợp (Hình 4):
Trĩ hỗn hợp là tình trạng trĩ nội và trĩ ngoại cùng tồn tại, có sự liên tục giữa phần trĩ nội và phần trĩ ngoại qua vùng đường lược
Có thể vừa chảy máu vừa sa búi trĩ. Có thể xuất hiện khối trĩ ở cả trong và ngoài hậu môn.
Triệu chứng và mức độ ảnh hưởng tùy từng người bệnh.
.png)
|
Hình 4: Hình ảnh trĩ hỗn hợp |
4.2. Phân độ trĩ nội theo Goligher (Hình 5)
Phân loại Goligher là hệ thống được sử dụng phổ biến nhất trong thực hành lâm sàng, dựa trên mức độ sa của búi trĩ nội và khả năng tự co lên hoặc phải dùng tay đẩy lên.
Hệ thống này chia trĩ nội thành bốn độ, từ độ I đến độ IV.
4.3. Các hệ thống đánh giá và phân loại bệnh trĩ khác
Mặc dù phân loại Goligher được sử dụng rộng rãi trong thực hành lâm sàng, hệ thống này chủ yếu đánh giá mức độ sa của trĩ nội, chưa phản ánh đầy đủ các triệu chứng, đặc điểm giải phẫu của từng búi trĩ, thành phần trĩ ngoại và ảnh hưởng của bệnh đến chất lượng cuộc sống.
Nhằm bổ sung những hạn chế này, một số hệ thống đánh giá và phân loại khác đã được đề xuất, bao gồm:
Sodergren score: thang điểm đánh giá mức độ nặng của bệnh dựa trên triệu chứng và ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống.
Single Pile Hemorrhoid Classification (SPHC): chú trọng đặc điểm của từng búi trĩ, bao gồm số lượng, thành phần trĩ nội, trĩ ngoại và các tổn thương liên quan.
Anatomical/Clinical–Therapeutic Classification (A/CTC): kết hợp đặc điểm giải phẫu, triệu chứng, bệnh lý phối hợp và các phương pháp điều trị để hỗ trợ lựa chọn hướng can thiệp.
BPRST classification: đánh giá năm đặc điểm gồm chảy máu (Bleeding), sa búi trĩ (Prolapse), khả năng đẩy búi trĩ trở lại (Reduction), da thừa quanh hậu môn (Skin tags) và huyết khối (Thrombosis).
Các hệ thống này cung cấp thêm những góc nhìn hữu ích trong đánh giá bệnh trĩ, tuy nhiên mức độ kiểm chứng và ứng dụng trong thực hành chưa đồng đều. Một số hệ thống vẫn cần được nghiên cứu và xác nhận thêm. Do đó, Goligher vẫn giữ vai trò là hệ thống phân độ cơ bản, trong khi việc đánh giá và lựa chọn điều trị cần dựa trên tổng thể triệu chứng, đặc điểm giải phẫu và tình trạng cụ thể của từng người bệnh.
.png)
Hình 5. Phân độ trĩ nội theo Goligher.
5. Chẩn đoán bệnh trĩ
Chẩn đoán bệnh trĩ chủ yếu dựa vào khai thác bệnh sử và thăm khám vùng hậu môn – trực tràng.
5.1. Khai thác bệnh sử
Bác sĩ cần tìm hiểu:
5.2. Khám vùng hậu môn
Khám hậu môn giúp đánh giá búi trĩ ngoại, tình trạng sa búi trĩ, da quanh hậu môn, các tổn thương phối hợp và những bất thường khác.
Bác sĩ có thể yêu cầu người bệnh rặn nhẹ để quan sát mức độ sa của búi trĩ.
5.3. Thăm trực tràng bằng tay
Thăm trực tràng giúp đánh giá ống hậu môn, trương lực cơ thắt, các khối bất thường và những bệnh lý phối hợp.
Tuy nhiên, thăm trực tràng bằng tay không đủ để xác định hoặc loại trừ hoàn toàn bệnh trĩ nội.
5.4. Soi hậu môn
Soi hậu môn giúp quan sát trực tiếp các búi trĩ nội, đánh giá vị trí, kích thước, mức độ sung huyết, chảy máu và sa niêm mạc.
Đây là phương tiện có giá trị trong đánh giá bệnh trĩ nội.
5.5. Nội soi đại trực tràng khi có chỉ định
Không phải tất cả bệnh nhân trĩ đều cần nội soi đại trực tràng. Tuy nhiên, cần cân nhắc nội soi khi có chảy máu trực tràng chưa xác định được nguyên nhân, thiếu máu, thay đổi thói quen đại tiện, đau bụng, tiền sử gia đình có ung thư đại trực tràng hoặc các yếu tố nguy cơ khác.
Đặc biệt, không nên quy kết chảy máu trực tràng là do trĩ nếu chưa đánh giá đầy đủ những nguyên nhân có thể gây ra triệu chứng này.
6. Các phương pháp điều trị bệnh trĩ
Điều trị bệnh trĩ phụ thuộc vào loại trĩ, mức độ sa, triệu chứng, biến chứng và tình trạng cụ thể của từng bệnh nhân.
Không phải tất cả bệnh nhân đều cần phẫu thuật. Nhiều trường hợp có thể cải thiện tốt bằng điều chỉnh chế độ ăn uống, thói quen đại tiện và điều trị nội khoa.
6.1. Điều trị bảo tồn
Điều trị bảo tồn thường được áp dụng cho bệnh trĩ ít triệu chứng hoặc giai đoạn đầu.
Điều chỉnh chế độ ăn uống
Chất xơ giúp làm mềm phân, tăng thể tích phân và hỗ trợ đại tiện dễ dàng hơn, từ đó giảm tình trạng rặn.
Điều chỉnh thói quen đại tiện
Điều trị triệu chứng
Một số thuốc bôi, thuốc đặt hoặc thuốc uống có thể được sử dụng để giảm đau, ngứa, phù nề và chảy máu trong những trường hợp phù hợp.
Các thuốc chứa corticosteroid dùng tại chỗ cần tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ, không nên tự ý sử dụng kéo dài vì có thể gây kích ứng và làm mỏng da.
Thuốc không thay thế việc điều chỉnh chế độ ăn uống và thói quen đại tiện, cũng không thể giải quyết triệt để tình trạng sa búi trĩ ở những trường hợp tiến triển.
6.2. Các thủ thuật điều trị trĩ
Các thủ thuật thường được áp dụng cho trĩ nội độ I, II và một số trường hợp độ III không đáp ứng với điều trị bảo tồn.
Thắt vòng cao su (Rubber band ligation)
Bác sĩ sử dụng vòng cao su chuyên dụng đặt vào gốc búi trĩ nội, phía trên đường lược. Vòng cao su làm giảm nguồn máu nuôi, khiến phần mô trĩ bị thắt hoại tử và bong ra, sau đó hình thành mô xơ giúp cố định niêm mạc.
Đây là một trong những thủ thuật được sử dụng phổ biến và có hiệu quả tốt đối với trĩ nội phù hợp chỉ định.
Tiêm xơ búi trĩ (Sclerotherapy)
Bác sĩ tiêm chất gây xơ vào vị trí thích hợp của búi trĩ, tạo phản ứng xơ hóa, làm giảm tưới máu và cố định mô trĩ.
Phương pháp này được chỉ định trong trường hợp trĩ nội độ 1, độ 2 và độ 3, đặc biệt khi có chảy máu. Phương pháp tiêm xơ búi trĩ hiệu quả, nhẹ nhàng, không đau, đặc biệt phù hợp với người lớn tuổi, bệnh nhân nhiều bệnh kèm và đang sử dụng thuốc chống đông do phản ứng xơ hóa nên hầu như không làm tăng nguy cơ chảy máu.
Quang đông hồng ngoại (Infrared coagulation)
Sử dụng năng lượng hồng ngoại tác động lên mô trĩ, tạo tổn thương đông mô có kiểm soát, sau đó hình thành mô xơ giúp cố định niêm mạc.
Phương pháp thường được áp dụng cho trĩ nội giai đoạn sớm.
Các thủ thuật trên có ưu điểm là ít xâm lấn hơn phẫu thuật cắt trĩ, thường thực hiện ngoại trú. Tuy nhiên, chỉ định cần được lựa chọn phù hợp với đặc điểm búi trĩ và tình trạng bệnh.
6.3. Phẫu thuật điều trị bệnh trĩ
Phẫu thuật được cân nhắc khi bệnh trĩ có triệu chứng nặng, búi trĩ sa nhiều, trĩ hỗn hợp, trĩ ngoại lớn, có biến chứng hoặc không đáp ứng với điều trị bảo tồn và thủ thuật.
Một số phương pháp phẫu thuật thường được sử dụng gồm:
Phẫu thuật cắt trĩ (Excisional hemorrhoidectomy)
Đây là phương pháp loại bỏ các búi trĩ bệnh lý bằng phẫu thuật. Có thể thực hiện theo phương pháp mở (phương pháp Milligan-Morgan) hoặc đóng (phương pháp Ferguson) tùy kỹ thuật.
Phẫu thuật cắt trĩ thường được cân nhắc đối với trĩ ngoại có triệu chứng hoặc trĩ hỗn hợp có thành phần sa đáng kể, đặc biệt ở các trường hợp độ III–IV.
Phẫu thuật cắt trĩ cho kết quả tuyệt vời, tỷ lệ tái phát tối thiểu và ít biến chứng, đồng thời vẫn là tiêu chuẩn vàng cho các lựa chọn phẫu thuật điều trị trĩ. Ưu điểm là loại bỏ trực tiếp mô trĩ bệnh lý. Tuy nhiên, người bệnh có thể đau sau mổ và cần thời gian chăm sóc, phục hồi vết thương.
Khâu treo triệt mạch trĩ (Hemorrhoidal artery ligation – HAL/THD)
Phương pháp sử dụng thiết bị hỗ trợ xác định các nhánh động mạch cấp máu cho búi trĩ, sau đó khâu thắt các nhánh này. Trong trường hợp có sa niêm mạc, có thể phối hợp khâu treo để đưa mô sa về vị trí phù hợp.
Phương pháp có thể giảm đau sau phẫu thuật so với cắt trĩ ở một số bệnh nhân, nhưng nguy cơ tái phát sa trĩ có thể cao hơn, đặc biệt ở những trường hợp sa nhiều.
Phẫu thuật khâu vòng bằng máy (Stapled hemorrhoidopexy)
Phương pháp sử dụng máy khâu vòng để cắt bỏ một phần niêm mạc trực tràng thấp và kéo phần mô trĩ sa trở lại vị trí giải phẫu.
Phương pháp này có thể giảm đau sớm ở một số bệnh nhân, nhưng không xử lý trực tiếp thành phần trĩ ngoại và có những hạn chế về tái phát, biến chứng. Vì vậy, theo hướng dẫn ASCRS 2024, đây không được xem là lựa chọn phẫu thuật đầu tay thường quy cho bệnh trĩ nội.
6.4. Lựa chọn phương pháp điều trị
Không có một phương pháp duy nhất phù hợp với tất cả bệnh nhân trĩ.
Việc lựa chọn cần dựa trên:
Mục tiêu điều trị là cải thiện triệu chứng, xử lý búi trĩ bệnh lý, hạn chế biến chứng và tái phát, đồng thời bảo tồn chức năng hậu môn – trực tràng.
7. Các biến chứng của bệnh trĩ
Bệnh trĩ có thể gây ra một số biến chứng, đặc biệt khi bệnh tiến triển hoặc không được điều trị phù hợp.
7.1. Chảy máu kéo dài
Chảy máu nhiều lần hoặc kéo dài có thể dẫn đến thiếu máu thiếu sắt. Người bệnh có thể mệt mỏi, chóng mặt, da xanh và giảm khả năng lao động.
7.2. Trĩ ngoại tắc mạch
Cục máu đông hình thành trong búi trĩ ngoại gây sưng đau đột ngột, có thể ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt.
7.3. Trĩ nội sa nghẹt
Búi trĩ nội sa ra ngoài, bị cơ thắt hậu môn chèn ép, gây phù nề, đau và cản trở tuần hoàn máu. Trường hợp nặng có thể dẫn đến thiếu máu nuôi và hoại tử mô trĩ.
7.4. Viêm loét và hoại tử búi trĩ
Có thể xuất hiện trong những trường hợp trĩ sa nghẹt nặng, thiếu máu nuôi kéo dài hoặc có nhiễm trùng phối hợp.
8. Khi nào cần đi khám bác sĩ?
Người bệnh nên đi khám khi có một trong những biểu hiện sau:
Cần được đánh giá y tế khẩn cấp nếu có chảy máu nhiều hoặc liên tục, có cục máu đông lớn, đau dữ dội, sốt hoặc tình trạng toàn thân bất thường.
Đặc biệt, chảy máu trực tràng không nên tự chẩn đoán là do trĩ. Người bệnh cần được thăm khám để loại trừ các bệnh lý khác, nhất là bệnh lý đại trực tràng.
9. Phòng ngừa bệnh trĩ
Phòng ngừa bệnh trĩ chủ yếu dựa trên việc duy trì thói quen đại tiện lành mạnh, hạn chế táo bón và giảm áp lực lên vùng hậu môn.
9.1. Ăn nhiều chất xơ
Nên bổ sung rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và các loại đậu trong khẩu phần ăn hằng ngày.
Chế độ ăn giàu chất xơ giúp phân mềm, dễ đại tiện và hạn chế tình trạng rặn.
9.2. Uống đủ nước
Uống đủ nước giúp duy trì độ mềm của phân và hỗ trợ hoạt động của chất xơ trong đường tiêu hóa.
Lượng nước cần thiết tùy thuộc vào tuổi, mức độ vận động, thời tiết và tình trạng sức khỏe. Người có bệnh lý tim mạch hoặc thận cần tuân theo hướng dẫn riêng về lượng nước.
9.3. Tập thói quen đại tiện đúng cách
9.4. Tập thể dục thường xuyên
Vận động thể lực phù hợp giúp cải thiện nhu động ruột, hạn chế táo bón và duy trì cân nặng hợp lý.
9.5. Kiểm soát táo bón và tiêu chảy
Cần điều trị các rối loạn đại tiện kéo dài, không để tình trạng táo bón hoặc tiêu chảy tái diễn thường xuyên.
9.6. Duy trì cân nặng hợp lý
Kiểm soát cân nặng, duy trì hoạt động thể lực và chế độ ăn cân đối góp phần giảm các yếu tố nguy cơ liên quan đến bệnh trĩ.
10. Một số câu hỏi thường gặp về bệnh trĩ
|
Bệnh trĩ có tự khỏi được không? |
Các triệu chứng nhẹ có thể cải thiện khi điều chỉnh chế độ ăn uống và thói quen đại tiện. Tuy nhiên, các búi trĩ sa nhiều hoặc trĩ hỗn hợp có thể không tự trở về trạng thái bình thường và cần được bác sĩ đánh giá để lựa chọn phương pháp điều trị.
|
Bệnh trĩ có nguy hiểm không? |
Phần lớn trường hợp không đe dọa tính mạng, nhưng chảy máu kéo dài có thể gây thiếu máu; trĩ ngoại tắc mạch hoặc trĩ nội nghẹt có thể gây đau và cần xử trí y tế. Quan trọng hơn, không được bỏ sót các bệnh lý khác có triệu chứng giống trĩ.
|
Bệnh trĩ có cần phẫu thuật không? |
Không phải tất cả bệnh nhân đều cần phẫu thuật. Nhiều trường hợp đáp ứng với điều trị bảo tồn hoặc các thủ thuật ít xâm lấn. Phẫu thuật được cân nhắc khi búi trĩ lớn, sa nhiều, có thành phần trĩ ngoại đáng kể hoặc điều trị trước đó không hiệu quả.
|
Sau phẫu thuật trĩ có tái phát không? |
Có thể. Nguy cơ tái phát phụ thuộc vào phương pháp điều trị, đặc điểm bệnh lý và các yếu tố nguy cơ của người bệnh. Duy trì chế độ ăn giàu chất xơ, hạn chế rặn và điều chỉnh thói quen đại tiện vẫn rất quan trọng sau điều trị.
|
Phụ nữ mang thai có bị bệnh trĩ không? |
Có. Thay đổi nội tiết, áp lực của tử cung lên hệ thống tĩnh mạch vùng chậu và tình trạng táo bón có thể làm xuất hiện hoặc làm nặng thêm bệnh trĩ trong thai kỳ. Nhiều trường hợp cải thiện sau sinh. Việc sử dụng thuốc và lựa chọn thủ thuật cần được bác sĩ tư vấn phù hợp với thai kỳ.
|
Bệnh trĩ có phải là ung thư không? |
Không. Bệnh trĩ là bệnh lý lành tính của các đệm hậu môn, không phải ung thư và không chuyển thành ung thư. Tuy nhiên, ung thư đại trực tràng có thể gây triệu chứng chảy máu giống bệnh trĩ, vì vậy cần thăm khám khi có dấu hiệu nghi ngờ.
11. Thông điệp chính
Bệnh trĩ là bệnh lý phổ biến, liên quan đến sự biến đổi cấu trúc và chức năng của các đệm hậu môn. Táo bón, rặn nhiều khi đại tiện, ngồi lâu trên bồn cầu và chế độ ăn thiếu chất xơ là những yếu tố quan trọng góp phần làm xuất hiện hoặc làm nặng thêm triệu chứng bệnh.
Chẩn đoán bệnh trĩ cần dựa trên khai thác bệnh sử và thăm khám hậu môn – trực tràng phù hợp. Không nên mặc định mọi trường hợp đại tiện ra máu đều do trĩ, bởi có thể tồn tại những bệnh lý khác cần được phát hiện.
Điều trị bệnh trĩ cần được cá thể hóa theo loại trĩ, mức độ bệnh và triệu chứng của từng người. Điều chỉnh chế độ ăn uống, thói quen đại tiện là nền tảng của điều trị; các thủ thuật và phẫu thuật được lựa chọn khi có chỉ định.
Phát hiện sớm, điều trị đúng phương pháp và duy trì thói quen đại tiện lành mạnh là những yếu tố quan trọng giúp cải thiện chất lượng cuộc sống và hạn chế tái phát.
Lưu ý y khoa: Bài viết được biên soạn nhằm cung cấp thông tin y khoa và kiến thức tham khảo cho người bệnh; việc chẩn đoán và điều trị cần được thực hiện bởi bác sĩ chuyên khoa.
Tài liệu tham khảo
1. Hawkins AT, Davis BR, Bhama AR, et al. The American Society of Colon and Rectal Surgeons Clinical Practice Guidelines for the Management of Hemorrhoids. Diseases of the Colon & Rectum. 2024;67(5):614–623. doi:10.1097/DCR.0000000000003276.
2. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (NIDDK). Hemorrhoids: Definition & Facts. https://www.niddk.nih.gov/health-information/digestive-diseases/hemorrhoids/definition-facts.
3. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (NIDDK). Symptoms & Causes of Hemorrhoids. https://www.niddk.nih.gov/health-information/digestive-diseases/hemorrhoids/symptoms-causes.
4. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (NIDDK). Treatment of Hemorrhoids. https://www.niddk.nih.gov/health-information/digestive-diseases/hemorrhoids/treatment.
5. Sodergren score – thang điểm đánh giá triệu chứng
Pucher PH, Qurashi M, Howell AM, Faiz O, Ziprin P, Darzi A, Sodergren MH. Development and validation of a symptom-based severity score for haemorrhoidal disease: the Sodergren score. Colorectal Disease. 2015;17(7):612–618. doi:10.1111/codi.12903.
6. Single Pile Hemorrhoid Classification (SPHC)
Elbetti C, Giani I, Novelli E, Fucini C, Martellucci J. The single pile classification: a new tool for the classification of haemorrhoidal disease and the comparison of treatment results. Updates in Surgery. 2015;67(4):421–426. doi:10.1007/s13304-015-0333-0.
7. Anatomical/Clinical–Therapeutic Classification (A/CTC)
Naldini G, Caminati F, Sturiale A, Fabiani B, Cafaro D, Menconi C, et al. Improvement in Hemorrhoidal Disease Surgery Outcomes Using a New Anatomical/Clinical–Therapeutic Classification (A/CTC). Surgical Journal (New York). 2020;6(3):e145–e152. doi:10.1055/s-0040-1712542.
8. BPRST classification
Sobrado Júnior CW, Obregon CA, Sousa Júnior AH, Sobrado LF, Nahas SC, Cecconello I. A New Classification for Hemorrhoidal Disease: The Creation of the “BPRST” Staging and Its Application in Clinical Practice. Annals of Coloproctology. 2020;36(4):249–255. doi:10.3393/ac.2020.02.06.
|
|
PHÒNG KHÁM TS.BS. VÕ ĐẮC TRUYỀN
Tel: 0913 488 520 - 0236.3613 199
Email: vodactruyen@gmail.com
503/12 Trưng Nữ Vương, P.Hòa Thuận Tây, Q.Hải Châu, TP.Đà Nẵng